ANA SAYFA · BİLGİ YAZILARI

Protez bakımı ve temizliği: günlük kullanım önerileri

Hareketli protezler düzenli temizlik ve doğru alışkanlıklarla daha uzun süre rahat kullanılır. Bu yazıda günlük bakımı, temizlikte kullanılacakları ve hangi durumda hekime başvurulacağını topladık.

Protez neden temiz tutulmalı?

Protez yüzeyinde ve altındaki dokuda gıda artığı ile plak birikir. Bu birikim ağız kokusu, diş eti iltihabı ve mantar kaynaklı rahatsızlıklara zemin hazırlayabilir. Temizlik yalnız protez için değil, kalan dokular için de önemlidir.

Günlük temizlik nasıl yapılır?

• Her yemekten sonra protezi çıkarıp soğuk suyla durulayın.
• Günde en az bir kez özel protez fırçası ya da yumuşak fırça ile temizleyin.
• Çok sıcak su, aşındırıcı toz ve çamaşır suyu gibi maddelerden kaçının; bunlar yüzeye zarar verir.
• Temizlik sırasında protezi düşürmemek için lavaboyu su ile doldurmak veya havlu sermek pratik olur.

Gece çıkarılmalı mı?

Genellikle gece çıkarılıp temiz su içinde bekletilmesi önerilir; böylece protez altındaki dokular dinlenir. Kullanım düzeninizin kişiye göre belirlenmesi gerekir; bu yazı kişiye özel öneri içermez.

Protez altındaki dokular ve kalan dişler

Protez çıkarıldığında protez altındaki doku ile kalan doğal dişler de yumuşak fırçayla temizlenmelidir. Kalan dişlerde diş taşı birikimi varsa diş taşı temizliği değerlendirilir.

Uyum ve vuruk

Protez zamanla oturmuyor, kayıyor ya da belirli bir noktada vuruk yapıyorsa kendi başınıza zımparalamayın; kliniğe gelin. Uyum sorunları ağız içi değerlendirme ile çözülür. Kontrol için randevu süreci yazımıza bakabilirsiniz.

Ne zaman hekime başvurulur?

• Uzun süren vuruk, ağrı ya da dokuda yara.
• Protezde çatlak, kırık ya da eksilen parça.
• Protez yapıştırıcısına sürekli ihtiyaç duyulması.
• Kalan dişlerde renk değişimi ya da hareketlilik.

Yemek sırasında dikkat edilecekler

Hareketli protez kullanılırken çok sert kabuklu gıdaları tek taraflı ve hızlı çiğnemek protezde baskı oluşturur. Lokmaları iki taraflı çiğnemek ve küçük parçalara ayırmak, hem konforu hem protezin ömrünü destekler. Yemekten sonra protezi çıkarıp durulamak doku sağlığı açısından yararlıdır.

Protezin ömrünü uzatan alışkanlıklar

• Protezi düşürmemek için temizliği lavabo üzerinde yapmak.
• Günlük temizliği atlamamak; birikim protez altındaki dokuyu etkiler.
• Sert temizleyici ve kaynar su kullanmamak.
• Uyum değişimlerini geciktirmemek; küçük vuruklar zamanla büyür.

Tam ve parsiyel protez farkı

Tam protez dişsiz çenede kullanılır; parsiyel protez kalan doğal dişlerden destek alır. Parsiyel protezde kalan dişlerin bakımı ve destek yüzeylerinin temizliği ayrıca önemlidir; bu nedenle kontrol aralığı hekiminiz tarafından belirlenir.

Uyum zamanla neden değişir?

Protez altındaki kemik ve doku yıllar içinde az da olsa değişir; bu nedenle başlangıçta rahat olan bir protez bir süre sonra kayabilir ya da baskı yapabilir. Bu değişim kendi başına zımparalanarak düzeltilmez; ağız içi değerlendirme ve gerekirse protezde uyarlama yapılır.

Protez ile kalan dişler arasındaki bölge

Parsiyel protezde kroşe (tutucu) bölgeleri ve komşu dişler gıda tutmaya elverişlidir; bu bölgelerin diş ipi ya da arayüz fırçasıyla temizlenmesi protezin uyumunu ve kalan dişlerin sağlığını destekler (diş ipi kullanımı).

Beklemeden değerlendirilmesi gereken durumlar

Kliniğe gelmeyi beklemeyin, 112'yi arayın ya da en yakın acile gidin:

• Nefes almakta ya da yutkunmakta zorlanma
• Göze, boyna ya da göğse doğru yayılan şişlik
• Yüksek ateşle birlikte olan şişlik, titreme
• Bilinç bulanıklığı ya da bayılma
• Çene kırığı şüphesi ya da kafa travması sonrası baygınlık
• Tekrarlanan baskıya rağmen durmayan ya da ağzı hızla dolduran kanama

Sık sorulanlar

"Protez ne sıklıkla temizlenmelidir?" Her yemekten sonra durulamak ve günde en az bir kez özel fırçasıyla temizlemek önerilir. Düzenli temizlik, plak birikimini ve ağız kokusunu azaltmaya yardımcı olur.

"Temizlikte ne kullanılmalı?" Protez için üretilmiş fırça ya da yumuşak kıllı bir fırça ve soğuk su uygundur. Aşındırıcı temizleyiciler, çok sıcak su ya da çamaşır suyu gibi maddeler protezin yüzeyine zarar verir.

"Protez gece çıkarılmalı mı?" Genellikle gece çıkarılması ve temiz su içinde bekletilmesi önerilir; böylece protez altındaki dokular dinlenir. Ancak en uygun düzen sizin durumunuza göre hekiminiz tarafından belirlenir.

"Protez altındaki diş eti de temizlenmeli mi?" Evet. Protez çıkarıldığında protez altındaki doku ile kalan doğal dişler de yumuşak fırçayla temizlenmelidir. Böylece iltihap ve koku oluşumu azalır.

"Protez vuruk yaparsa ne yapmalıyım?" Uzun süren vuruk, ağrı ya da yara varsa protezi kendi başınıza zımparalamayın; kliniğe gelin. Protezin uyumu hekim tarafından değerlendirilir.

"Protez yapıştırıcısı kullanılabilir mi?" Zorunlu durumlarda kısa süreli kullanılabilir; ancak sürekli ihtiyaç duyuluyorsa protezin uyumu gözden geçirilmelidir. Uygunluk için hekiminize danışın.

Kaynaklar