ANA SAYFA · BİLGİ YAZILARI

Beslenme ve diş sağlığı: şeker, asit ve ara öğünler

Çürük yalnız tatlı miktarıyla değil, gün içinde kaç kez şeker ve asitle karşılaşıldığıyla ilgilidir. Bu yazıda asit ataklarının nasıl oluştuğunu ve günlük beslenmede nelere dikkat edilebileceğini topladık.

Şeker neden çürük yapar?

Ağızdaki bakteriler şekeri kullanıp asit üretir; asit diş yüzeyini aşındırır ve tekrarladıkça çürük başlar. Belirleyici olan tek seferde alınan miktar değil, gün içinde kaç kez asit atağı oluştuğudur.

Asitli içecekler ve aşınma

Asitli içecekler mine yüzeyini geçici olarak yumuşatır; bu sırada fırçalamak aşınmayı artırabilir. Bu nedenle asitli bir içecekten sonra hemen değil, kısa bir süre sonra fırçalamak daha uygun olur.

Ara öğün alışkanlığı

Sık atıştırmak tükürüğün dengeyi toparlamasına fırsat bırakmaz. Öğün aralarını uzatmak ve atıştırmayı öğünle birlikte yapmak, gün boyu süren küçük asit ataklarını azaltır.

Günlük düzende ne yardımcı olur?

• Öğün aralarında su içmek: ağzı temizler, asidi seyreltir.
• Lifli gıdalar ve peynir gibi öğün yanı ürünleri; tatlıyı tek başına ve sık tüketmemek.
• Günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalamak; diş aralarını diş ipiyle temizlemek.

Bu öneriler genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel beslenme planı hekim değerlendirmesi gerektirir.

Çocuklarda şekerli içecek

Şekerli içeceğin biberonla ve özellikle uyku sırasında verilmesi ön dişlerde hızlı çürüğe yol açabilir. Ayrıntı için süt dişi çürüğü ve bebeklerde diş çıkarma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Etiket okuma: şeker kaç isimle yazılır?

Ürün etiketlerinde şeker her zaman "şeker" adıyla görünmez: glukoz, fruktoz, mısır şurubu, pekmez ve benzeri adlar da şeker kaynağıdır. İçindekiler listesinde bu adların ilk sıralarda yer aldığı ürünlerde toplam miktar yüksek olabilir. Diş sağlığı açısından asıl belirleyici olan, bu ürünlerin gün içinde kaç kez tüketildiğidir.

Kuru meyve ve asitli içecekler

Kuru meyveler lifli olsa da yapışkan yapıda ve yoğun şeker içerir; diş yüzeyinde uzun süre kalabildiği için ara öğünde sık tüketimi uygun değildir. Asitli içecekler mine yüzeyini yumuşatabilir; bu içecekten hemen sonra fırçalamak yerine ağzı suyla çalkalamak ve fırçalamayı biraz geciktirmek daha uygun kabul edilir. Beslenme düzeninizle ilgili kişisel öneriler için hekiminize danışabilirsiniz.

Su ve tükürük

Tükürük, ağız içindeki asidi nötralize eden ve yüzeyleri temizleyen doğal korumadır. Su içmek tükürük akışını destekler; ağız kuruluğu olduğunda bu koruma azalır (ağız kuruluğu). Öğün aralarında su içmek hem şekerli içecek tüketimini azaltır hem de ağız ortamının dengelenmesine yardımcı olur.

Nöbetçi YM Diş Kliniği — Kirazlı Mah. Mevlana Cad. No: 47 D 34212, Bağcılar / İstanbul · Telefon: 0541 732 43 76 · Her gün 24 saat açıktır (resmî tatiller dahil) · İletişim ve ulaşım

Beklemeden değerlendirilmesi gereken durumlar

Kliniğe gelmeyi beklemeyin, 112'yi arayın ya da en yakın acile gidin:

• Nefes almakta ya da yutkunmakta zorlanma
• Göze, boyna ya da göğse doğru yayılan şişlik
• Yüksek ateşle birlikte olan şişlik, titreme
• Bilinç bulanıklığı ya da bayılma
• Çene kırığı şüphesi ya da kafa travması sonrası baygınlık
• Tekrarlanan baskıya rağmen durmayan ya da ağzı hızla dolduran kanama

Sık sorulanlar

"Şeker neden çürük yapar?" Ağızdaki bakteriler şekeri kullanıp asit üretir; bu asit dişin yüzeyini zamanla aşındırır. Belirleyici olan tek seferde alınan miktar değil, gün içinde kaç kez asit atağı olduğudur.

"Asitli içecekler dişlere ne yapar?" Asitli içecekler mine yüzeyini yumuşatır; bu sırada fırçalamak aşınmayı artırabilir. Bu yüzden asitli bir şey içtikten sonra hemen değil, kısa bir süre sonra fırçalamak daha uygun olur.

"Ara öğün alışkanlığı neden önemli?" Sık atıştırmak tükürüğün dengelenmesine fırsat bırakmaz; gün boyu süren küçük asit atakları çürük riskini artırır. Öğün aralarını uzatmak, dişler için en basit korumadır.

"Hangi içecek dişler için daha uygundur?" Su en uygun seçenektir; öğün aralarında su içmek ağzı temizler ve asidi seyreltir. Şekerli ve asitli içeceklerin sık tüketilmesi çürük ve aşınma riskini yükseltir.

"Çocuklarda biberonla şekerli içecek verilmeli mi?" Önerilmez. Şekerli içeceğin biberonla ve özellikle uyku sırasında verilmesi ön dişlerde hızlı çürüğe yol açabilir. Ayrıntılar için süt dişi çürüğü yazımıza bakabilirsiniz.

"Yemekten sonra ne yapılmalı?" Yemekten sonra ağzı su ile çalkalamak yeterlidir. Şekerli ya da asitli bir şey yendiğinde fırçalamayı kısa bir süre ertelemek; günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalamak temel alışkanlıktır.

Kaynaklar